دیالیز چیست؟
دیالیز مایعی است که باید برای تبادل املاح با خون از طریق انتشار در دو طرف غشای دیالیز در طول همودیالیز استفاده شود. دیالیز حاوی K plus، Na plus، Ca2 plus، Mg2 plus، Cl-، HCO3- و اسید استیک است. دیالیز دارای فشار اسمزی مشخصی است و برای دیالیز رکتوم، صفاقی یا خارج از بدن استفاده می شود.
اجزای اصلی دیالیز
1. سدیم
سدیم کاتیون اصلی مایع خارج سلولی است و نقش مهمی در حفظ فشار اسمزی پلاسما و حجم خون دارد. به منظور حفظ تعادل سدیم بیماران دیالیزی، سدیم موجود در دیالیز باید کمی کمتر از مقدار طبیعی سدیم سرم باشد و غلظت آن به طور کلی 135145mmol/L است.
2. پتاسیم
پتاسیم کاتیون اصلی در مایع درون سلولی است و غلظت دیالیز به طور کلی 04mmol/L است و دیالیز با غلظت های مختلف پتاسیم را می توان با توجه به نیازهای مختلف انتخاب کرد. دیالیز رایگان{1}پتاسیم عمدتاً برای بیماران مبتلا به نارسایی حاد کلیه در فاز آنوریک یا کاتابولیسم بالا یا در 1 تا 2 ساعت اول شروع دیالیز با هیپرکالمی استفاده می شود. دیالیز پتاسیم پایین بیشتر برای پتاسیم بالای سرم قبل از هر مرحله دیالیز یا القای بیماران مبتلا به هیپرکالمی استفاده می شود. دیالیز معمولی برای دیالیز نگهدارنده با نورموکلمی قبل از دیالیز یا بیمارانی که دیژیتال مصرف می کنند.
3. کلسیم
غلظت کلسیم در دیالیز برای حفظ هموستاز کلسیم در بدن بسیار مهم است و می تواند از واکنش های نامطلوب ناشی از اختلال متابولیسم کلسیم در بیمار جلوگیری کند. اکثر بیماران تحت همودیالیز نگهدارنده سطح کلسیم خون پایینی دارند. به منظور دستیابی به تعادل طبیعی یا کمی مثبت کلسیم خون در حین دیالیز، محتوای کلسیم دیالیز باید بین 1.25 تا 1.75 mmol/L باشد.
4. منیزیم
نارسایی مزمن کلیه اغلب دارای هیپرمنیزیمی است و غلظت منیزیم در دیالیز به طور کلی 0.5-0.75mmol/L است که کمی کمتر از منیزیم پلاسما طبیعی است.
5. کلر
یون کلرید موجود در دیالیز اساساً مانند مایع خارج سلولی است که با غلظت کاتیون ها و استات سدیم تعیین می شود و غلظت آن 100115 میلی مول در لیتر است.
6. پایه
بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیوی درجات مختلفی از اسیدوز متابولیک و افزایش شکاف آنیون دارند و بی کربنات بافر (HCO3-) کاهش می یابد که باید از دیالیز تکمیل شود. استات و اکسی کربنات می توانند HCO3- تولید کنند که می توانند برای تکمیل کمبود HCO3- در بدن استفاده شوند. غلظت رایج استات 35-40mmol/L و غلظت بی کربنات به طور کلی 30-40mmol/L است.
7. گلوکز
دیالیز با غلظت های مختلف قند بر اساس نیاز انتخاب می شود که به سه نوع تقسیم می شود: دیالیز بدون قند، دیالیز با قند بالا-و دیالیز با گلوکز پایین{2}.
پیکربندی دیالیز
دیالیز به صورت محلول غلیظ تهیه و نگهداری می شود و نسبت غلظت آن اکثراً حدود 35 برابر است. HCO3- و Ca2 plus، Mg2 plus به راحتی رسوب تشکیل می دهند، بنابراین HCO3- جدا، تهیه و به صورت جداگانه به شکل محلول قلیایی قوی بی کربنات سدیم ذخیره می شود که محلول B نامیده می شود. بقیه اجزا در محلول غلیظ اسید قوی به نام مایع ترکیب می شوند.
مایع غلیظ B برای جلوگیری از رشد باکتریایی کنسانتره بی کربنات و کاهش قیمت حمل و نقل و ذخیره سازی فرموله شده است. بی کربنات سدیم جامد اغلب در کیسه های پلاستیکی بسته بندی می شود، مهر و موم شده و قبل از استفاده در آب خالص حل می شود. همچنین می توان بی کربنات را در یک مخزن مخصوص قرار داد که مستقیماً روی دستگاه همودیالیز در حین دیالیز نصب می شود و دستگاه به طور خودکار آن را در حین دیالیز حل و رقیق می کند.
